\u2018In alle religies delven vrouwen het onderspit, ook in het Joodse geloof, de islam en het boeddhisme\u2019<\/p>\n\n\n\n
De hunkering naar zelfontplooiing loopt als een rode draad door het leven van theoloog Manuela Kalsky. Maar, zegt ze, \u2018het is je individualiteit ontwikkelen, niet je individualisme, zoals we nu al te vaak zien.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Fokke Obbema\u00a029 november 2020, in de Volkskrant.<\/p>\n\n\n\n
Wanneer het \u2019s nachts onweert, moet ze zich aankleden en met een koffertje klaarzitten om te vluchten voor het geval er brand in huis uitbreekt: \u2018Als kind vond ik dat normaal, pas later begreep ik dat het met het oorlogstrauma van mijn moeder had te maken.\u2019 Haar moeder overleeft in de Tweede Wereldoorlog de bombardementen op Hannover, terwijl haar vader als soldaat in Itali\u00eb dient en in krijgsgevangenschap belandt, nabij Gross-Elbe, een dorp tegen de grens met Oost-Duitsland. Daar ontmoeten ze elkaar \u2013 decennialang houden ze er een kruidenierszaak draaiend.<\/p>\n\n\n\n
In 1961 krijgen de Kalsky\u2019s tien jaar na hun eerste dochter een tweede, Manuela. Als nakomer geniet ze veel vrijheid: \u2018Ik moest me aan het eind van de schooldag even melden, verder kon ik mijn gang gaan.\u2019 Haar opvoeding komt deels op het conto van twee gepensioneerde tantes. Die brengen haar niet alleen in aanraking met muziek en theater, maar kleuren ook haar spirituele leven: \u2018Dankzij hen was God geen man op een wolk, maar liefde \u2013 de dragende kracht waaruit je kunt putten, waardoor je goed kunt doen, de wind onder mijn vleugels.\u2019 Tegenover die goede God staat nazi-Duitsland als \u2018symbool voor wat mensen elkaar konden aandoen. Het verschil tussen goed en kwaad leerde ik in dat licht.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Haar juf op de lagere school overtuigt haar ouders ervan hun dochter naar het gymnasium te sturen: \u2018Ze twijfelden, want het was duurder en een meisje zou toch snel trouwen en kinderen krijgen, maar uiteindelijk stemden ze toe. Toen ik veel later promoveerde, heb ik mijn juf een grote bos bloemen gebracht.\u2019 Een jonge, energieke dominee die samen met zijn vrouw in Gross-Elbe terechtkomt, wordt \u2018de eerste intellectueel in mijn leven\u2019. Met dit echtpaar en drie leeftijdgenoten voert ze wekelijks \u2018inspirerende discussies over grote levensvragen. We zijn alle vier theologie gaan studeren.\u2019 Ze begint op de universiteit van Marburg, maar een uitwisselingsjaar brengt haar naar Amsterdam, waar ze niet meer weg zal gaan. Aan de UvA verdiept ze zich in feministische theologie en bevrijdingstheologie. Ook gaat ze in de leer bij rabbijn Yehuda Ashkenazy, een Auschwitz-overlevende. Hij geeft onderwijs aan Duitse studenten om herhaling van de Holocaust te helpen voorkomen. Met hem voert ze heftige debatten: \u2018Hij kon uit zijn vel springen, maar ik ook. We voerden een harde strijd, maar hadden ook een diepe band.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Haar loopbaan \u2018in de mannenwereld van de theologie\u2019 brengt haar een directeurschap bij het studiecentrum van de orde der Dominicanen en in 2012 een hoogleraarschap aan de VU. Daarnaast is de 59-jarige Kalsky, die met haar man in Amsterdam woont, bestuursvoorzitter van nieuwwij.nl, een \u2018dialoogplatform\u2019 dat door haar is opgericht. Haar overtuiging is dat in een \u2018superdiverse\u2019 samenleving met veel verschillende culturele achtergronden het besef hoort door te dringen dat \u2018kennisnemen van andere perspectieven en contact met elkaar maken, helpen om in vrede met elkaar samen te leven.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Compassie maakt deel uit van alle wijsheidstradities en het is een vermogen dat ieder mens kan ontwikkelen. In dit inspirerende boek laat de Britse religie-expert Karen Armstrong zien hoe je dat in twaalf stappen kunt doen, waardoor je bijdraagt aan meer medemenselijkheid. \u2018Wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet\u2019, stelt zij voor als Gulden Regel voor onze omgang met elkaar.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Voor mij draait het om de wereld een beetje beter te maken. Ik ben altijd gefascineerd geweest door het idee van een wereld waarin gerechtigheid heerst, het land van melk en honing waarin de wolf naast het lam ligt \u2013 het goede leven voor allen, het Koninkrijk Gods. Dat vind ik een vergezicht. In de dagelijkse praktijk betekent het dat ik op wil komen voor mensen die het minder goed hebben. Dat heeft mijn vader me voorgeleefd. Van hem mocht ik als kind met Kerstmis pakketjes samenstellen met spullen uit onze winkel en daarna naar arme mensen brengen. Ik herinner me het geluksgevoel dat door mij stroomde bij het zien van de blijdschap van de persoon in de deuropening. Ik leerde dat een ander iets geven ook jezelf gelukkig maakt\u2019.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Daar ben ik een groot voorstander van, ik had mijn huidige positie nooit kunnen bereiken zonder die verworvenheid. Mijn zelfontplooiing heb ik te danken aan de feministische beweging. Ik vind wel dat die zelfontplooiing altijd ten goede moet komen aan je omgeving \u2013 het is je individualiteit ontwikkelen, niet je individualisme, zoals we nu al te vaak zien. Het zou moeten gaan om dat goede leven voor allen.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Wat mij daarin aanspreekt, is het idee van een wereld zonder onderdrukking \u2013 niet van andere culturen en rassen, niet van vrouwen. Mijn lievelingsprofeet, Amos, keerde zich al in de 8ste eeuw voor Christus tegen de verwaarlozing van gerechtigheid en riep op tot gedragsverandering. Gerechtigheid zou als \u2018een altijd voortvloeiende beek\u2019 moeten gaan stromen, vond hij. Dat is nog altijd actueel, want onderdrukking is aan de orde van de dag.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Omdat hij aansluit bij wat ik thuis had geleerd: opkomen voor mensen in verdrukking. Dat deed ik als kind in de klas al. Ik was geliefd en niet bang, ik had iets jongensachtigs, vermoedelijk omdat mijn vader liever een zoon dan weer een dochter had gewild. Toen ik 8 was, kwam er een mooi, fragiel Turks meisje in mijn klas. Ik heb me over haar ontfermd. Het was het eerste Turkse gezin in ons dorp, mijn eerste ervaring met diversiteit. Mijn kindertijd is zeer vormend geweest voor alles wat ik later ben gaan doen.<\/p>\n\n\n\n
\u2018In mijn proefschrift ben ik ingegaan op de onderdrukkende aspecten van religie \u2013 de christelijke theologie met zijn vrouwonvriendelijke, eurocentrische en racistische kanten. Yehuda Ashkenazy heeft me laten zien hoe die theologie zich in de nazitijd gekeerd heeft tegen zijn eigen wortels, het jodendom. Niet de Romeinen, maar de Joden werden voor het vermoorden van Jezus verantwoordelijk gehouden. De vraag die ik stelde was: hoe moet je de christelijke theologie zo veranderen dat het anti-juda\u00efsme niet weer de overhand kan krijgen? Ook stelde ik de vrouwenonderdrukking aan de kaak. \u2018Jij wilt de Bijbel herschrijven\u2019, verweet Ashkenazy me dan lachend.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Mij gaat het erom dat we niet de onderdrukkende aspecten in de Bijbel moeten blijven reproduceren. Ashkenazy en ik hebben daar veel discussie over gevoerd, als man vond hij mijn feminisme ongemakkelijk. Hij voelde zich vermoedelijk persoonlijk aangevallen, terwijl ik kritiek had op een patriarchaal systeem dat ons allen heeft gevormd. In alle religies zie je vrouwen het onderspit delven, ook in het Joodse geloof, de islam en het boeddhisme.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Van huis uit heb ik geleerd me als een jongetje te gedragen, dus ging ik discussies vaak met een gestrekt been in. Ik dacht altijd dat ik gelijkwaardig kon zijn \u2013 een kerel onder de kerels. Maar als je dat doet, wordt dat als onaangenaam ervaren. Dan word je subtiel op je plek gezet. Op een neerbuigende toon krijg je te horen: \u2018Meisje, denk er nog maar eens over na, of je dat echt wel zo wilt zeggen\u2019. Daar ben ik vaker tegenaan gelopen. Eerlijk gezegd zie ik op dit vlak weinig verbetering, eerder een backlash<\/em>. Ik signaleer nu conferenties waarvoor alleen mannelijke sprekers worden uitgenodigd. En er is het voorstel God in de nieuwe Bijbelvertaling weer als \u2018Hij\u2019 aan te duiden. Dat is achteruitgang. Onder het mom dat er al zoveel is bereikt, worden de klok teruggedraaid.\u2019<\/p>\n\n\n\n \u2018Dat je een soort slimheid moet ontwikkelen. Vroeger dacht ik dat je er met alleen eerlijkheid en argumenten komt. Dat je zo ook in de wereld hoort te staan: met een rechte rug voor je overtuigingen opkomen. Dat is mijn Duitse kant, waardoor ik me meer verwant met de domineesdochter Merkel voel dan met de pragmaticus Rutte. Tegelijk heb ik geleerd dat ik mijn doelen in Nederland beter kan bereiken met enig pragmatisme. Dus verwoord ik mijn standpunten zachter, wat vrouwelijker. Of ik het leuk vind of niet, tussen een witte man en mij zit een machtsverschil, net als tussen hem en anderen die de macht niet hebben.\u2019<\/p>\n\n\n\n \u2018Van de Dominicaanse theoloog Andr\u00e9 Lascaris leerde ik dat eenheid een gewelddadig concept kan zijn: als een enkele groep domineert, dreigen degenen die daar niet toe behoren te worden onderdrukt of zelfs te worden vervolgd, zo leert de geschiedenis: ketters door de kerk, Joden in nazi-Duitsland. Ik verzet me daarom tegen monolithisch denken dat mensen tot een enkel aspect van hun bestaan reduceert. Ik ben Nederlands \u00e9n Duits, Dominicaans \u00e9n Luthers \u00e9n seculier. De nieuwe campagne van NieuwWij heeft als slogan: \u2018Ik ben \u00e9n, \u00e9n\u2019. En ons motto luidt: \u2018Verbind de verschillen\u2019. We hoeven niet hetzelfde willen worden, onze verschillende facetten verrijken ons. Omdat ik Duits ben, kan ik jou iets tonen over Nederlander zijn, en omgekeerd.<\/p>\n\n\n\n \u2018Zwarte theologen hebben mij duidelijk gemaakt hoe gekleurd mijn woorden zijn, omdat alles wat donker en zwart is in onze taal met het negatieve wordt geassocieerd. In mijn eentje was ik daar niet achter gekomen. Alleen in de ontmoeting met de ander word je je bewust van je vooroordelen en kun je je angsten bezweren \u2013 niet voor niets is de angst voor buitenlanders het grootst in gemeenschappen waarvan zij geen deel uitmaken.\u2019<\/p>\n\n\n\n \u2018Die neiging heb ik wel. Daar kwam ik achter, nadat ik in 2018 van een trap was gevallen. Ik hield daar een pijnsyndroom aan over \u2013 ik moet sindsdien oppassen dat mijn lichaam niet overprikkeld raakt. Voor die val lette ik onvoldoende op mijn ontspanning \u2013 ik maakte mezelf wijs dat ik mezelf niet uitputte door al mijn activiteiten. Ik leefde naar het voorbeeld van mijn ouders: hard werken, niet zeuren, je moet er zijn voor je klanten.<\/p>\n\n\n\n \u2018Met meditatie en coaching ben ik mezelf nu gaan oefenen in zelfcompassie en zoek ik de balans: niet alleen anderen omarmen, maar ook mezelf. Ik ben deel gaan uitmaken van een groep mensen die ook balans zoeken. Die fluiten me terug wanneer ik in mijn oude patroon terugval. Het illustreert hoezeer ik met anderen ben. De conclusie in mijn proefschrift is dat het niet de bedoeling is in Jezus te geloven, maar met hem, in dat rijk van God, dat goede leven voor allen. Als ik zeg: \u2018Ik ben er voor anderen\u2019, speel ikzelf daarin een rol, ik cijfer mezelf niet weg. Ik voel me thuis in met anderen zijn.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u2018In alle religies delven vrouwen het onderspit, ook in het Joodse geloof, de islam en het boeddhisme\u2019 De hunkering naar zelfontplooiing loopt als een rode draad door het leven van theoloog Manuela Kalsky. Maar, zegt ze, \u2018het is je individualiteit ontwikkelen, niet je individualisme, zoals we nu al te vaak zien.\u2019 Fokke Obbema\u00a029 november 2020,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1217,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1482","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-interviews"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1482"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1483,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1482\/revisions\/1483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/manuelakalsky.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Welke les trekt u daaruit?<\/h3>\n\n\n\n
Ziet u het belang van diversiteit ook in dat licht?<\/h3>\n\n\n\n
Komt u meer op voor anderen dan voor uzelf?<\/h3>\n\n\n\n